Co to jest i jakie przyczyny zapalenia mięśnia sercowego?

 

Zapalenie serca wywołuje proces zapalny, który pojawia się w jednej lub wielu warstwach mięśnia serca. Dolegliwość jest trudna do zdiagnozowania i może rozwijać się przez długi czas, a występujące objawy mogą być kojarzone ze zwykłym przemęczeniem. Choroba pojawia się najczęściej w wyniku infekcji wirusowej lub bakteryjnej. Do innych przyczyn zaliczyć można:

  • zakażenia układu oddechowego,
  • infekcje grzybicze,
  • zakażenia pasożytami,
  • infekcje pierwotniakowe (np. toksoplazmoza),
  • reakcje alergiczne,
  • choroby autoimmunologiczne takie jak zapalenie jelit czy toczeń rumieniowaty układowy,
  • czynniki toksyczne typu metale ciężkie, etanol, tlenek węgla, narkotyki,
  • choroby metaboliczne, w tym nadczynność i niedoczynność tarczycy,
  • leki z grupy sulfonamidów, niektóre antybiotyki,
  • czynniki fizyczne, np. promieniowanie, porażenie prądem.

Nie znamy dokładnych danych, dotyczących częstotliwości występowania zapalenia mięśnia sercowego. Może wystąpić u każdego, ponieważ nie ma podłoża genetycznego. Na chorobę narażone są osoby z podwyższonej grupy ryzyka (osoby starsze, przewlekle chorzy, osoby z obniżoną odpornością i dzieci).

Objawy zapalenia mięśnia sercowego

Jak wspomniano na wstępie, objawy choroby mogą nie wskazywać bezpośrednio na dolegliwości mięśnia sercowego. Długo utrzymujący się w organizmie stan zapalny powoduje w początkowej fazie obrzęk włókien mięśniowych, stopniowe ich obumieranie, a w konsekwencji niewydolność serca. Typowe przemęczenie nasila się i pojawiają się kolejne niepokojące objawy. Do najczęściej występujących objawów zapalenia mięśnia sercowego należą:

  • ogólne osłabienie,
  • ból w klatce piersiowej (nasilający się, a z czasem przewlekły), zwłaszcza podczas aktywności i kaszlu,
  • nieregularny oddech (raz krótszy, raz dłuższy),
  • szybkie przemęczanie się,
  • duszności,
  • kaszel napadowy,
  • ból mięśni i stawów,
  • bóle głowy,
  • wzmożona senność.

Mięsień sercowy pełni ważną funkcję w organizmie, a w przypadku jego zapalenia, mogą pojawić się także problemy z koncentracją oraz omdlenia, wynikające z niedotlenienia. W razie wystąpienia nietypowych objawów (kołatanie serca, duszności) należy niezwłocznie udać się do lekarza. Gdy sytuacja znacznie się pogorszy (ostry ból w klatce piersiowej, duszność w spoczynku) należy wezwać pogotowie ratunkowe.

Zapalenie mięśnia sercowego po grypie

Jedną z przyczyn stanu zapalnego serca są powikłania po niedoleczonej grypie, która jest groźnym wirusowym zakażeniem dróg oddechowych. Występuje w okresie jesienno-zimowym w wielu regionach świata, przez co mutuje w sposób nieokreślony. Każdego roku mamy do czynienia z innym typem wirusa. Przenoszony jest drogą kropelkową, a objawy są gwałtowne (gorączka, bóle mięśni i głowy) oraz wymagają leczenia w warunkach domowych lub rzadziej hospitalizacji. Choroba prowadzi do różnego rodzaju groźnych powikłań typu zapalenie płuc lub zapalenia mięśnia sercowego po grypie.

Zapalenie mięśnia sercowego — rozpoznanie

W łagodnym przebiegu choroby objawy mogą nie występować. Z uwagi na trudności w wykryciu choroby najważniejszą sprawą jest jej zdiagnozowanie, a następnie wyeliminowanie przyczyn i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Jeśli występują dolegliwości w obrębie serca oraz klatki piersiowej lekarz zleci wykonanie następujących badań diagnostycznych:

1. EKG (elektrokardiogram) – pokazuje prawidłowość pracy serca, określa rytm i ewentualne niedokrwienie.

2. RTG (radiogram klatki piersiowej) – obrazuje wielkość serca, czy nie jest powiększone oraz, czy nie nastąpiło zatrzymanie płynu w płucach (co przyczynia się do niewydolności serca).

3. Morfologia krwi w celu:

  • określenia liczby krwinek białych (leukocytów), 
  • zbadania OB i CRP, świadczących o pojawieniu się stanu zapalnego,
  • określenia stężenia markerów uszkodzenia serca (tzw. troponin).

Dodatkowo lekarz specjalista może zlecić badanie USG, rezonans magnetyczny oraz biopsję. 

Jak leczy się zapalenia mięśnia serca? 

Niezależnie od przyczyn procesu zapalnego leczenie podejmuje się natychmiastowo. W przypadku wystąpienia infekcji bakteryjnej podaje się antybiotyki. Każdego rodzaju leczenie o innym podłożu wymaga konsultacji z lekarzem specjalistą (np. endokrynologiem, alergologiem, kardiologiem), aby prawidłowo zastosować środki farmaceutyczne. Początkowo wskazany jest odpoczynek oraz rezygnacja z aktywności fizycznej nawet do 6 miesięcy.

Zaleca się wprowadzenie zdrowych zasad żywieniowych, ograniczenie alkoholu do minimum, a także próbę eliminacji czynników, wywołujących stan zapalny. Nie zawsze jest to możliwe, np. u alergika, uczulonego na pleśnie i grzyby. Należy dołożyć wszelkich starań, aby unikać kontaktu z alergenem oraz przyjmować leki. Nie należy przyjmować niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. ibuprofenu), gdyż mogą pogorszyć stan chorego. Pacjenci, u których zapalenie serca wywołało poważne skutki, powinni przyjmować leki, zapobiegające dalszym zmianom w układzie krwionośnym i unikać czynników obciążających układ krążenia.