Miażdżyca podstępna choroba tętnic

 

W krajach rozwiniętych choroby układu sercowo-naczyniowego stanowią główną przyczynę zgonów. Wśród tych schorzeń zdecydowanie przeważają te związane z występowaniem zmian miażdżycowych tętnic, m.in. udar mózgu czy choroba niedokrwienna serca. Zapobieganie miażdżycy odgrywa więc kluczową rolę w prewencji wielu innych, zagrażających życiu chorób.

Czym jest miażdżyca?

Zdrowe tętnice umożliwiają swobodny przepływ krwi. Dzieje się tak za sprawą śródbłonka, czyli specjalnej warstwy komórek, które wyściełają wnętrze naczyń. Gdy śródbłonek ulega przewlekłemu uszkodzeniu, w świetle naczynia zaczyna powoli gromadzić się tzw. blaszka miażdżycowa, składająca się głównie z cholesterolu oraz monocytów. Ponieważ narasta ona od wewnętrznej ściany tętnicy, powoduje jej zwężenie i stwardnienie, a tym samym upośledza przepływ krwi. Blaszki miażdżycowe mogą też pękać i tworzyć zakrzepy, doprowadzając do nagłego niedokrwienia np. zawału serca.

Co sprzyja rozwojowi zmian miażdżycowych?

Miażdżyca należy do chorób o złożonej etiologii, co znaczy, że na jej powstanie wpływ wywiera szereg czynników. Jako kluczowe podaje się:

  • zbyt wysoki poziom cholesterolu LDL, przy niskim poziomie HDL,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • nadwagę i otyłość, szczególnie brzuszną,
  • palenie tytoniu,
  • siedzący tryb życia,
  • przewlekły stres,
  • wysoki poziom homocysteiny,
  • predyspozycje genetyczne,
  • cukrzycę,
  • stosowanie nieprawidłowej diety,
  • wiek powyżej 50. roku życia.

Jakie są metody leczenia miażdżycy?

Jeśli pojawi się miażdżyca leczenie musi przebiegać wielotorowo, obejmując także terapię chorób współistniejących. Postępowanie terapeutyczne zawsze dobiera się do indywidualnego przypadku każdego Pacjenta. W zależności od zaawansowania choroby stosuje się:

  • leczenie farmakologiczne – podawanie leków przeciwpłytkowych oraz statyn, obniżających poziom cholesterolu,
  • leczenie inwazyjne – chirurgiczne usuwanie blaszek miażdżycowych, przeznaczyniowe wprowadzanie siateczkowatych rurek do wnętrza tętnic (stentów) lub zastosowanie bypassów, które polega na wszczepianiu zdrowych naczyń pobranych z innych części ciała, tak aby ominąć zmienione chorobowo tętnice.

W przypadku, gdy wystąpi miażdżyca leczenie, aby przyniosło trwały efekt, musi też obejmować zmianę trybu życia osoby chorej. Z reguły konieczna jest modyfikacja sposobu odżywiania, wprowadzenie większej aktywności fizycznej, rezygnacja z palenia papierosów i nauka efektywnego odpoczynku. Im wcześniej zdiagnozuje się zmiany miażdżycowe i wdroży właściwą terapię, tym zmniejsza się ryzyko powikłań, na jakie naraża występowanie tej choroby.

Jak zapobiegać miażdżycy?

W prewencji zmian miażdżycowych, podobnie jak w ich leczeniu, kluczową rolę odgrywa styl życia, szczególnie racjonalny sposób żywienia oraz uprawnianie sportu. Aby nie pojawiła się miażdżyca dieta powinna być odpowiednio zbilansowana. W zapobieganiu chorobom sercowo-naczyniowym pomaga stosowanie diety śródziemnomorskiej lub DASH. Opiera się ona na:

  • regularnym spożywaniu niedużych posiłków,
  • jedzeniu minimum 1-2 porcji owoców i 3-4 warzyw dziennie,
  • zastąpieniu drobno zmielonych zbóż produktami pełnoziarnistymi (pieczywo razowe , ryż, płatki),
  • rezygnacji z tłustych mięs, wędlin i nabiału, na rzecz chudego mięsa, ryb oraz owoców morza,
  • zastąpieniu tłuszczów zwierzęcych roślinnymi (oliwa z oliwek, olej rzepakowy, awokado), będącymi doskonałym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych.

Żeby nie wystąpiła miażdżyca dieta musi obejmować też odpowiednie nawadnianie organizmu. Półtora litra płynów to codzienne minimum. Do niedawna kontrowersyjny był temat – kawa a miażdżyca, ale okazało się, że umiarkowane spożycie kawy pomaga w prewencji zmian miażdżycowych.

Jak zapobiegać miażdżycy kompleksowo jeszcze innymi sposobami? Konieczne jest systematyczne podejmowanie aktywności fizycznej. Ruch redukuje ryzyko nadwagi i wzmacnia cały organizm. Zaleca się system ćwiczeń 3x30x130, czyli wysiłek fizyczny podejmowany co najmniej trzy razy w tygodniu przez minimum 30 minut, w takiej intensywności, aby tętno przyspieszyło do 130 uderzeń serca na minutę.

Stare powiedzenie głosi, że lepiej zapobiegać niż leczyć. Doskonale odnosi się ono także do problemu chorób sercowo-naczyniowych.