Zawał serca co musisz wiedzieć o przyczynach, objawach i niezbędnej pomocy

 

W Polsce choroby układu krążenia są jedną z najczęstszych przyczyn zgonów. Ze względu na pośpiech, stresy, a także nałogi, problem ten dotyczy coraz częściej osób w młodym wieku. Czas reakcji oraz wdrożenie odpowiedniej pomocy to kluczowe aspekty, aby uratować własne lub czyjeś życie. Dlatego niezbędne jest posiadanie wiedzy o tym, jakie są objawy zawału serca, czynniki sprzyjające jego powstawaniu oraz jak powinna wyglądać pierwsza pomoc przy zawale. Niezwykle ważny aspekt stanowi także wiedza dotycząca dalszego postępowania w przypadku wyleczenia. Poniższe kompendium wiedzy pozwoli Ci zmniejszyć ryzyko zachorowania na chorobę wieńcową, przeżyć zawał i długo cieszyć się dobrym zdrowiem.

Co jest przyczyną zawału serca?

Bezpośrednim czynnikiem wywołującym zawał serca jest niedostateczny przepływ krwi, wskutek niedrożności tętnicy wieńcowej, przez co do mięśnia sercowego trafia za mało tlenu. Równowaga między dopływem krwi do serca, a jego potrzebami zostaje zachwiana. W miarę upływu czasu powoduje to jego powolne obumieranie i w rezultacie zgon.

Kto jest najbardziej narażony na zawał serca?

Grupą obciążoną największym ryzykiem wystąpienia zawału są mężczyźni po czterdziestce i kobiety po menopauzie. Nie jest to już jednak reguła. Niestety choroba wieńcowa z roku na rok atakuje coraz młodsze osoby, które palą tytoń, mają nawagę, nadciśnienie tętnicze, podwyższony poziom cholesterolu, cukrzycę, a także pracują w stresującym środowisku. Już nawet 30-latkowie są częstymi Pacjentami szpitalnych oddziałów kardiologicznych.

Inne przyczyny chorób serca to:

  • miażdżyca,
  • niezdrowa dieta opierająca się m.in. na fast foodach,
  • brak aktywności fizycznej,
  • wady serca,
  • zapalenie tętnicy wieńcowej,
  • niedobór witamin z grupy B, kwasu foliowego, kwasów omega 3,
  • obciążenie genetyczne,
  • nadużywanie alkoholu,
  • nadmierne picie napojów tzw. energetyków,
  • środki antykoncepcyjne w tabletkach.

Objawy zawału serca

Najczęściej kojarzonym z zawałem serca sygnałem jest ból w klatce piersiowej. Nie musi to jednak być odczucie wyraźne i dotkliwe. Czasem to tylko dyskomfort, ciężar, pieczenie przypominające zgagę. Zawałowi serca mogą towarzyszyć: duszności, bladość, zimne poty czy przyspieszenie bicia serca. Mogą również wystąpić zawroty głowy, omdlenia, nudności, a nawet stan podgorączkowy. Charakterystyczny u wielu osób jest też ból promieniujący do innych części ciała np. do ręki ramion, pleców i szyi. Oczywiście zdarza się, że zawał serca ma niecharakterystyczne objawy lub przebiega bezobjawowo tzw. niemy zawał. W razie wątpliwości zawsze można skonsultować się z lekarzem dyżurnym pogotowia.

Pierwsza pomoc przy zawale – najważniejsze informacje

Trzeba mieć świadomość, że zawał serca jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Bez właściwego dopływu krwi, substancji odżywczych i tlenu, serce nie może prawidłowo funkcjonować. Kluczową rolę dla zdrowia odgrywa tutaj czas. Wobec zawału nie jesteśmy jednak bezradni. Mamy ogromny wpływ na to, czy go przeżyjemy lub uratujemy komuś życie. Najważniejsze jest rozpoznanie początkowych symptomów oraz udzielenie pierwszej pomocy we właściwy sposób. Co robić, gdy widzisz, że ktoś ma zawał serca? Co zrobić, gdy dostaniesz zawału, gdy będziesz sam?

Każda sekunda i każdy ruch na wagę życia

Decydująca jest zazwyczaj pierwsza godzina, przy czym każda z upływających minut, oddala szansę na wyleczenie zawału. Postaraj się zachować spokój. Jeśli objawy zawału serca są na tyle wyraźne, chorego należy położyć w pozycji półsiedzącej lub posadzić, żeby ułatwić mu oddychanie. Kolejnym krokiem jest zapewnienie komfortu oddechowego poprzez poluzowanie ciasnej odzieży, bielizny, kołnierzyka, krawata oraz zapewnienie dopływu świeżego powietrza. Nie wolno podawać niczego do picia ani do jedzenia. Jak najszybciej należy wezwać pogotowie ratunkowe, dzwoniąc pod numer alarmowy 112 lub bezpośrednio 999.

W przypadku, gdy osoba jest nieprzytomna, po pierwsze należy zbadać tętno i ułożyć ją w pozycji bocznej. Jeśli zajdzie potrzeba trzeba rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową. W międzyczasie można podać tabletkę zawierającą kwas acetylosalicylowy tj. aspirynę w dawce 300-500 mg. Drugim środkiem, który należy zaaplikować, jest nitrogliceryna. Posiada ją każdy Pacjent, który choć raz przeżył zawał. Wkłada się ją pod język. Pod żadnym pozorem nie wolno zostawiać chorego samego aż do przyjazdu ratowników medycznych.

Przeżyłeś atak serca i co dalej?

W Polsce zawał przeżywa około 95% Pacjentów, jednak w ciągu roku około 20% z nich umiera, a wielu staje się osobami niepełnosprawnymi, z niebezpiecznymi powikłaniami, w tym niewydolnością serca. Jakie można zidentyfikować przyczyny takiej sytuacji? Pierwszym powodem jest fakt, że w Polsce brakuje sieci wyspecjalizowanych poradni prowadzących rehabilitację kardiologiczną. Oprócz tego duża część Pacjentów po zawale w ogóle nie zgłasza się do lekarza oraz nie przyjmuje leków zmniejszających ryzyko kolejnego zachorowania jak np. aspiryna, beta-blokery lub inhibitory konwertazy. Osoby, które stosują się do zaleceń kardiologa, wykonują odpowiednie dla siebie ćwiczenia gimnastyczne, kształtują zdrowe nawyki żywieniowe i pracują nad poziomem stresu, znacznie dłużej cieszą się zdrowiem, lepszym samopoczuciem oraz sprawnością.

Lepiej zapobiegać niż leczyć

Najbardziej skuteczną metodą unikania chorób serca jest zmiana stylu życia. Najlepsze wyniki osiąga trzytorowe działanie:

  • dbanie o prawidłową masę ciała,
  • zwiększenie aktywności fizycznej,
  • rezygnacja z niezdrowych nawyków czy nałogów.

Dodatkowo zalecamy przeprowadzanie regularnych badań kontrolnych ciśnienia, cholesterolu oraz glukozy i stosowanie statyn obniżających poziom LDL we krwi.

W ostatnich latach nastąpił ogromny postęp w leczeniu chorób układu krążenia. Zawał serca to już nie jest wyrok. Szanse na normalne życie są coraz większe. Pod warunkiem jednak zastosowania profesjonalnie dobranej profilaktyki oraz umiejętności radzenia sobie w sytuacji zawału serca, a także długo po nim. Dlatego warto wziąć sobie do serca powyższe informacje i wdrożyć je na stałe.